على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1551
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و دنيا زيرا دو در دارد از يك در مردمان زائيده شده مىآيند و از در ديگر مرده بيرون مىروند . دودرى ( davdar ) ا . ع . دختر كوتاه بالا . دودرى ( davdarr ) ا . ع . كسى كه بدون حاجت آمد و شد كند . دود زده ( dud - zade ) ص . پ . هر چيزى كه بوى دود گرفته باشد . و گوشتى كه در دود آن را بخشكانند . دودستى ( do - dasti ) ا و ص و م ف . پ . نوعى از كوزه و سبو . و جهاد و مصاف قوى . و تيغى كه درازى آن دو دست باشد . و دو دست بر پشت شخصى زدن تا بتعجيل آن را ببرند . دودكش ( dud - kac ) ا . پ . نفس كش . و روزن مطبخ و بخارى كه فكر يا فكز نيز گويند . دودگاه ( dud - g h ) ا . پ . بخارى . و دودكش . دودگرفتگى ( dud - gereftagi ) ا . پ . دود آلودى . دود گرفته ( dud - gerefte ) ص . پ . دود آلود و بوى دود گرفته و دود زده . دودگند ( dud - gand ) ا . پ . بخارى . و دودكش . دود گنده ( dud - gande ) ص . پ . بوى دود گرفته . دودگين ( dud - gin ) ا و ص . پ . دودكش بخارى . و دود آلود . دودل ( do - del ) ص . پ . متردد و بىثبات . و رياكار . و كسى كه در دو جا اظهار عشق و محبت كند . دودله ( dudale ) و ( dudele ) ا . پ . بازى الك دلك و پله چوب . دودله ( do - dele ) ص . پ . متردد و مشكوك و بىثبات و كسى كه در كارها هميشه شك مىآورد و هرگز از روى يقين كارى نمىكند . و كسى كه هر لحظه داراى كيش و اعتقادى است . و بىخيال و بىفكر . دودله شدگى ( do - dele - codagi ) ا . پ . ترديد و بىثباتى و بىقرارى و نامعينى و ناپايدارى . دودم ( do - dam ) ص . پ . داراى دو دم و دو لبه . دودم ( dovadem ) ا . ع . آب سرخى كه از درخت يز و يا درخت طلح بيرون مىآيد . دودمان ( dud - m n ) ا . پ . خانواده و خاندان و آل و تبار و طايفه و قبيله . و طايفهء بزرگ نيك نام . و نژاد . و عطر و بوى خوش . و نام موضعى نزديك شيراز . دودمس ( dudames ) ا . ع . يك نوع مارى آماسيده گلو و سخت بد و داراى زهرى مهلك . ج : دودمسات و دواميس . دودمسات ( dudames t ) ع . ج . دودمس . دودمه ( do - dame ) ص . پ . داراى دو دم و دو لبه . دودن ( dovaden ) ا . ع . خون سياوشان . دو دنيا ( do - dony ) ا . پ . اين جهان و آن جهان كه آخرت باشد . دودو ( do - do ) ا و م ف . پ . نفير نى . و دو به دو و دو با دو . دؤدوء ( do'du ' ) ا . ع . آخر ماه . و شب بيست و پنجم و بيست و ششم و بيست و هفتم و بيست و هشتم . و بيست و نهم . و يا سه شب از آخر ماه . ج : دآدئ ( da di ' ) . دوده ( davde ) ا . پ . دايره و برهون . دوده ( dude ) ا . پ . كلبهء دهاتى مدور و كپر و كوخ . و دودمان و خاندان و خانواده . و طايفه و قبيله . و نژاد . و مردمان . و پسر بزرگتر و مهتر . و بخارى . و دود چراغ و جز آن كه براى ساختن مركب گيرند . دودهنج ( dud - hanj ) و دود هنگ ( dud - hang ) ا . پ . دود آهنج . دودى ( dudi ) ا . پ . اجاغ دراويش و قلندران . و آتش بازى . دور ( davr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وقت و زمان و هنگام و عصر . و سال . و ايام و عمر . و عهد . و گردش سال . و عالم و روزگار . و بخت و طالع . و مذاكرهء درسهاى گذشته . و از دست بدست رسانيدن پيالههاى شراب در مهمانى . و جاسوسى كه اخبار امرا و حكام و اعيان را تحقيق نموده بپادشاه نويسد . و گردش . و دائره . و پيرامن و محيط و گرداگرد . و دور تا دور : محيط و گرداگرد . و دور چرخ : حركت افلاك . و روزگار و دنيا . و دور زمان : گردش دهر . و حوادث روزگار . و دور قمرى : دور آخر كواكب سياره چه دور هر كوكبى را هفت هزار سال دانند هزار سال به خودى خود صاحب عمل باشد و ششهزار سال بمشاركت شش كوكب ديگر و آدم پدر ما مردمان در اول دور قمرى بظهور آمد . و دور كردن : احاطه كردن و محاصره كردن و چيزى و يا كسى را جمعى در ميان گرفتن . و پيرامون چيزى گرديدن . و گرداگرد چيزى لفافه كردن . و دور گردون : دور چرخ و روزگار و دنيا . و دور گوشمال : زمانهء پر فتنه و ظلم . و ايام فقر . و حوادث . و دور مدام : حركت دائم . و دور معجرى : دائرهء ماه . و ربح دور شرعى : سود و منفعت و مرابحهء شرعى . و جور دور : ظلم دهر و صدمهء روزگار .